Studimi i publikuar nga Parlamenti Evropian më 11 nëntor zbulon se Shqipëria ka marrë vetëm pak më shumë se 200 milionë euro nga një potencial prej 922 milionë eurosh për Programin e BE-së për Reforma dhe Rritje gjatë tre viteve të fundit. Njëkohësisht, Franca po shqyrton mundësinë e një referendumi popullor për zgjerimin e bllokut të BE-së.

Sipas këtij studimi, pengesa më e madhe për anëtarësimin e Shqipërisë dhe Malit të Zi në Bashkimin Evropian është gjithnjë e më shumë e lidhur me kufizimet brenda bllokut sesa me vetë vendet kandidate. Kjo ka të bëjë me vendimmarrjen e BE-së, rregullimet buxhetore dhe ratifikimin e traktateve të pranimit nga të 27 shtetet anëtare.

Mali i Zi ka një objektiv për të përfunduar negociatat e pranimit deri në fund të vitit 2026, ndërsa Shqipëria synon të arrijë këtë qëllim deri në vitin 2027. Autorët e studimit theksojnë se këto afate, të cilat dikur dukeshin jorealiste, tani janë më të realizueshme, duke theksuar se pengesat kryesore për zgjerimin janë politike dhe jo teknike.

Studimi, i titulluar “Qëndrueshmëria e zgjerimit të BE-së – Mësime nga Shqipëria dhe Mali i Zi”, është përgatitur nga studiues nga Italia, Mali i Zi dhe Shqipëria dhe mbështetet në vlerësimet e Komisionit Evropian, treguesit e qeverisjes dhe 12 intervista konfidenciale me zyrtarë dhe ekspertë të BE-së.

Mali i Zi është renditur i pari në përgatitjen për anëtarësim, me një rezultat mesatar prej 3.45, ndërsa Shqipëria ka marrë 2.91. Serbia dhe Maqedonia e Veriut kanë shënuar gjithashtu rezultate më të mira se Shqipëria, edhe pse përparimi i tyre në procesin e anëtarësimit është më i ngadalshëm.

Të dy vendet përballen me sfida të ndryshme institucionale, me Mali të Zi që ka kaluar nëpër një periudhë pasigurie politike pas ndryshimeve të shpeshta qeveritare. Ndërkohë, Shqipëria ka avancuar në procesin e verifikimit të gjyqtarëve dhe prokurorëve, por ende ka nevojë për përmirësime në performancën institucionale.

Sipas studimit, Shqipëria ka përfunduar 21 nga 41 reformat e parashikuara dhe ka marrë vetëm një pjesë të vogël të financimeve të nevojshme për të mbështetur procesin e reformave. Mali i Zi, nga ana tjetër, ka treguar përfitime nga integrimi më i ngushtë para anëtarësimit, duke përfituar nga ulja e kostove të transaksioneve në Euro.

Megjithatë, mbështetja publike për anëtarësimin në BE mbetet e fortë në të dy vendet, me rreth 68% të malazezëve dhe 80-90% të shqiptarëve që e mbështesin këtë proces. Studimi gjithashtu paralajmëron se zhvillimet politike brenda BE-së mund të rrezikojnë procesin e zgjerimit dhe të dërgojnë sinjale negative për vendet kandidate.

Mali i Zi ka mbyllur përkohësisht 18 nga 33 kapitujt e tij negociues, ndërsa Shqipëria ka mbyllur tre kapituj deri tani. Të dy vendet janë të angazhuara për të përmbushur kërkesat e anëtarësimit, por sfidat politike dhe ekonomike mbeten pengesa të rëndësishme në këtë proces.

Studiuesit e kësaj analize kanë kërkuar që zgjerimi të mbetet një prioritet në agjendën e BE-së dhe të inkurajojnë një program të qëndrueshëm financimi për Ballkanin Perëndimor.

Burimi: mapo.al